De belangrijkste onderhouds-KPI’s voor een productiemanager zijn Overall Equipment Effectiveness (OEE), Mean Time Between Failures (MTBF), Mean Time To Repair (MTTR) en de geplande versus ongeplande onderhoudstijd. Deze vier indicatoren geven samen een helder beeld van hoe betrouwbaar je machines presteren en hoe effectief je onderhoudsteam reageert op storingen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over onderhouds-KPI’s voor productiemanagers.
Welke KPI’s zeggen het meest over de staat van je machines?
De KPI’s die het meest zeggen over de staat van je machines zijn OEE, MTBF, MTTR en de onderhoudskosten als percentage van de vervangingswaarde. Deze indicatoren meten samen de beschikbaarheid, betrouwbaarheid en onderhoudbaarheid van je productieapparatuur. Ze zijn de basis van elk degelijk machineonderhoudprogramma.
OEE (Overall Equipment Effectiveness) is de meest gebruikte maatstaf voor machineprestaties. Het combineert drie factoren: beschikbaarheid (is de machine operationeel als dat nodig is?), prestatie (draait ze op de juiste snelheid?) en kwaliteit (hoeveel output voldoet aan de normen?). Een OEE van 85% geldt in de industrie als een sterke benchmark voor discrete productie.
Daarnaast is de onderhoudskostenratio een onderschatte KPI. Door de totale onderhoudskosten te vergelijken met de vervangingswaarde van een machine, zie je snel of een asset economisch nog verantwoord is om te onderhouden. Stijgt die ratio boven een bepaalde drempel, dan is vervanging of automatisering vaak de betere keuze.
- OEE: combinatie van beschikbaarheid, prestatie en kwaliteit
- MTBF: gemiddelde tijd tussen twee storingen
- MTTR: gemiddelde tijd om een storing te herstellen
- Onderhoudskostenratio: onderhoudskosten als percentage van de vervangingswaarde
- Geplande onderhoudsgraad: aandeel geplande versus ongeplande interventies
Wat is het verschil tussen reactief en preventief onderhoud meten?
Reactief onderhoud meten focust op wat er al misging: storingsduur, hersteltijd en productieverliezen na een defect. Preventief onderhoud meten kijkt vooruit: hoeveel geplande taken zijn uitgevoerd, hoeveel storingen zijn vermeden en of de onderhoudsintervallen correct zijn ingesteld. Het verschil zit in de tijdshorizon van de KPI’s.
Bij reactief onderhoud zijn MTTR en het aantal ongeplande stilstanden de centrale KPI’s. Ze tonen hoe snel je reageert als er iets misgaat, maar ze geven geen inzicht in de oorzaak of preventie. Een hoge MTTR wijst op problemen met diagnose, reserveonderdelen of techniekersbeschikbaarheid.
Bij preventief onderhoud meet je de geplande onderhoudsgraad (het percentage geplande versus totale onderhoudstaken), de naleving van onderhoudsschema’s en het aantal storingen dat dankzij preventieve ingrepen werd vermeden. Een stijgend aandeel preventief onderhoud is een teken van een volwassen onderhoudsstrategie. Industriële automatisatie maakt het bovendien makkelijker om sensordata te gebruiken voor voorspellend onderhoud, een stap verder dan preventief.
Hoe bereken je MTBF en MTTR correct?
MTBF bereken je door de totale operationele tijd te delen door het aantal storingen in een bepaalde periode. MTTR bereken je door de totale hersteltijd te delen door het aantal herstelde storingen in diezelfde periode. Beide KPI’s zijn eenvoudig maar vereisen nauwkeurige registratie van start- en eindtijden van storingen.
MTBF berekenen
De formule voor Mean Time Between Failures is: MTBF = Totale operationele tijd / Aantal storingen. Als een machine in een maand 600 uur draait en 4 keer uitvalt, is de MTBF 150 uur. Een stijgende MTBF betekent dat je machine betrouwbaarder wordt; een dalende MTBF is een vroeg waarschuwingssignaal voor toenemende slijtage of een onderliggend probleem.
MTTR berekenen
De formule voor Mean Time To Repair is: MTTR = Totale hersteltijd / Aantal herstelde storingen. Als dezelfde machine 4 keer uitviel en de totale hersteltijd 8 uur bedroeg, is de MTTR 2 uur. Let op: MTTR telt alleen de actieve hersteltijd, niet de wachttijd op techniekers of onderdelen. Wie ook die wachttijd meeneemt, spreekt van Mean Time To Restore, een bredere maatstaf.
Hoeveel onderhouds-KPI’s moet een productiemanager opvolgen?
Een productiemanager doet er goed aan om vijf tot acht onderhouds-KPI’s actief op te volgen. Minder dan vijf geeft een onvolledig beeld; meer dan acht leidt tot informatie-overload en versnipperde aandacht. De juiste selectie hangt af van je sector, de complexiteit van je machines en je huidige onderhoudsstrategie.
Een praktische basisset voor de meeste productieomgevingen bestaat uit:
- OEE (Overall Equipment Effectiveness)
- MTBF (Mean Time Between Failures)
- MTTR (Mean Time To Repair)
- Geplande onderhoudsgraad
- Onderhoudskosten als percentage van de vervangingswaarde
Afhankelijk van je situatie kun je daar KPI’s aan toevoegen zoals energieverbruik per eenheid output, het aantal veiligheidsincidenten gerelateerd aan machinedefecten, of de First Time Fix Rate (het percentage storingen dat bij de eerste interventie volledig wordt opgelost). Houd de set compact en zorg dat elke KPI een duidelijke eigenaar heeft binnen je team.
Wanneer wijzen onderhouds-KPI’s op een automatiseringsprobleem?
Onderhouds-KPI’s wijzen op een automatiseringsprobleem wanneer je een combinatie ziet van een dalende MTBF, een stijgende MTTR en een OEE die structureel onder de 65% blijft, ondanks correcte preventieve onderhoudsinterventies. Dit patroon geeft aan dat het probleem niet bij de techniekers of de onderhoudsfrequentie ligt, maar bij de machine of het systeem zelf.
Andere signalen die op een dieper automatiseringsprobleem wijzen:
- Terugkerende storingen op dezelfde component of hetzelfde station
- Een hoge variatie in cyclustijden die niet verklaard wordt door de productmix
- Toenemende kwaliteitsafwijkingen die samenvallen met specifieke machineparameters
- Sensoren of actuatoren die frequent foutmeldingen genereren zonder duidelijke oorzaak
In zulke gevallen is het zinvol om verder te kijken dan onderhoud alleen. Procesautomatisering kan een structurele oplossing bieden waar manuele ingrepen dat niet kunnen. Ook de inzet van visiesystemen kan helpen om afwijkingen vroeg te detecteren en zo de onderliggende oorzaak van terugkerende storingen te identificeren.
Hoe Datasar helpt met onderhouds-KPI’s en automatisering
Wij bij Datasar begrijpen dat onderhouds-KPI’s pas echt waarde bieden als ze gekoppeld zijn aan de juiste systemen en processen. Als gespecialiseerde industriële robotintegrator helpen we productiemanagers om niet alleen te meten, maar ook te verbeteren.
Concreet bieden we:
- Maatwerkautomatisering die aansluit bij je bestaande productieomgeving en de betrouwbaarheid van je machines structureel verhoogt
- Slimme robotintegratie die repetitieve en storingsgevoelige processen overneemt, zodat je MTBF stijgt en je MTTR daalt
- Machinebouw op maat waarbij we van bij het ontwerp rekening houden met onderhoudsvriendelijkheid en meetbaarheid
- Begeleiding van concept tot realisatie, zodat automatisering perfect aansluit bij je KPI-doelstellingen
Wil je weten hoe we jouw onderhoudsstrategie kunnen versterken met de juiste automatiseringsoplossingen? Neem contact met ons op en we bekijken samen waar de grootste winst zit.
Gerelateerde artikelen
- Wanneer moet een technieker ter plaatse komen ondanks remote ondersteuning?
- Kan ik tijdelijk een externe engineer inschakelen voor een specifiek project?
- Hoe garandeer ik de kwaliteit van een installatieproject in het buitenland?
- Hoe voorkom je vertragingen bij complexe industriële projecten?
- Hoe werkt automatisering bij het verminderen van handmatige handelingen?